Prof. Dr. Mustafa ÖZTÜRK

MNE ÇEVRE

Hava kalitesi insan sağlığını etkilemektedir. Kirli hava insan sağlığı üzerinde negatif, temiz hava ise pozitif etki yapmaktadır. Hava kalitesi iyileştikçe insanların sağlık kuruluşlarına müracaatları, hastalanmaları ve ilaç kullanımları azalmaktadır. Kaliteli ve temiz hava insan ömrü uzamaktadır. 

İnsanlar yaşadığı şehirde soluduğu havanın kalitesini bilmesi en temel hakkıdır. İnsanlar soluduğu havanın kalitesini bilmeli ki temiz hava plan uygulamalarının gerçekleşmesine katkı verebilsin.

Türkiye’de 122 yerde hava kalitesi A.B. normlarında anlık olarak ölçülmekte ve veriler veri merkezine iletilebilmektedir. Bu fevkalade önemlidir. Bu bilgiler halkın anlayacağı forma dönüştürülerek toplumun soluduğu havanın kalitesi hakkında bilgi sahibi olması sağlanabilir. Hava kalitesi ölçüm değerleri anlamlandırılarak raporlanıp kamuoyu ile paylaşılırsa insanlar yaşadığı şehirlerde soluduğu havanın kaliteli ve kalitesiz olduğunu bilir. Kirli havanın insan sağlığı üzerinde meydana getireceği etkiler kısa ve basit bilgiler halinde kamuoyu ile paylaşılabilir. Hava kalitesi kötü olan şehirlerde alınması gerekli önlemler ve çözümler, halkın katkısıyla daha kolay çözülebilir. Hava kalitesi bilgileri halkın anlayacağı dile dönüştürülerek şehirlerimizin havası daha kaliteli hale getirilebilir. Hava kalitesini kötüleştiren kirletici kaynakların iyileştirilmesi için çözümler üretilebilir.

Yine hava kalitesi ölçümü yapılan şehirlerde meteorolojik veriler, kirletici emisyonları ile şehrin topografik yapısı kullanılarak hava kalitesi tahmin raporları yayınlanabilir. Hava kalitesi tahmin raporları ile gelecek 24 saat içinde hava kalitesi ölçümü yapılan şehirlerde hava kalitesinin nasıl olacağı önceden tahmin edilerek yaşanması muhtemel hava kirlilikleri minimize edilebilir. Böylece hava kalitesini kötüleştirecek nedenler, alınması gereken önlemler önceden kamuoyu ile paylaşılır ve vatandaşın katkısıyla sorunlar minimize edilerek  çözülebilir.

Hava kalitesi tahmin raporu için model çalışması yapılması gereklidir. Hava kalitesi model ve hava kalitesi tahmin model çalışması Amerika, A.B. ülkeleri, Kanada, Japonya ve Hindistan gibi ülkelerdeki şehirlerde uygulanan model çalışmaları esas alınarak hazırlanabilir.

Proje çalışması sonucu hazırlanan yapı çerçevesince hava kalitesi ölçümü yapılan her şehrin hava kalitesi verileri ve hava kalitesi tahmin verileri kamuoyu ile daha anlamlı, basit, pratik ve anlaşılır olarak paylaşılabilir. Hazırlanacak proje çerçevesinde geçen 24 saatlik hava kalitesi raporu ve gelecek 24 hava kalitesi tahmin raporu günlük olarak internet ve basın üzerinden kamuoyu ile paylaşılabilir. Böylece hava kalitesi ölçüm değerleri anlamlı hale dönüştürülerek halkın, hava kalitesi iyileştirme çalışmasına aktif katılımı sağlanabilir. İlaveten hava kalitesini kötüleştiren kirletici kaynakların etkilerinin ve şiddetinin belirlenmesi ile karar vericiler daha uygulanabilir kararlar alabilir. Özellikle kritik meteorolojik günlerde hava kalitesini kötüleştiren kaynakların salımlarını önceden minimize edebilirler. Sorunları yaşanmadan önceden tahmin ederek çözmektir esas olan.